Степанов көпесінің үйі

Мұражай ғимараттарының кешені XIX ғасырдың екінші жартысына жататын тарих және мәдениет ескерткіштерінің қатарына кіреді. Жоспарлық құрылымы күрделі, П-тәрізді пішінге жақын, ішкі ауласы бар. Ғимараттың жоспарында алға шығыңқы және ішке қарай ойысқан бөліктер кездеседі. Шартты түрде кешенді әр жылдары салынған, көлемдік-жоспарлық және конструкциялық шешімдері әртүрлі үш екі қабатты тікбұрышты блокқа бөлуге болады. Екі үлкен корпусы тұрғын үй қызметін атқарған, ал ұзынша келген үшінші корпус көтерме шарап қоймасы, шелек сататын дүкен және осы қойманың басқарушысына арналған пәтер ретінде пайдаланылған.

Ғимараттың құрылысы 1876 жылы басталып, 1879 жылы аяқталған. 1911 жылы облыстық сәулетші Головинский ғимаратты күрделі қайта құруға арналған смета әзірлеген. Соның нәтижесінде 1915 жылы екі ғимарат біртұтас кешенге біріктіріліп, негізгі қасбеттің екі корпусының арасына жапсарлас құрылыс салынған. Кейін қайта жаңғырту барысында оның қасбетіне сегіз бағаннан тұратын колоннада тұрғызылып, олар кіреберіс портикті ұстап тұрған. Портик жартылай шеңберлі фронтонмен аяқталған.

1956 жылы негізгі ғимараттың сәулеттік стилін қайталайтын және Орджоникидзе көшесі бойындағы (бұрынғы Степановская көшесі, қазіргі Беспаев көшесі) екі ғимаратты өзара жалғастыратын жапсарлас құрылыс салу жоспары бекітілген.

Осылайша, А.С. Пушкин және генерал Беспаев көшелерінің қиылысында орналасқан, «Степанов көпесінің үйі» деп аталатын біртұтас сәулет кешені қалыптасты.

Бұл — бағандары бар екі қабатты кірпіш ғимарат. Іргетасы бут тастарынан қаланған, қабырғалары күйдірілген кірпіштен тұрғызылған. Аралық жабындары мен төбесі ағаштан жасалған, шатыр жабыны металлчерепица парақтарынан орындалған. Ғимараттың жалпы ауданы — 481,2 шаршы метр.

Көлемдік-жоспарлық құрылымына қарай ғимаратты үш бөлікке бөлуге болады: орталық бөлік және оған жалғасқан сол және оң қанаттар.

Ғимарат неоклассицизм стилінде орындалып, классикалық сәулет ордерлік жүйесінің элементтері пайдаланылған. Орталық көлемі көпбағанды композициядан тұратын салтанатты портикпен ерекшеленеді. Негізгі қасбет көлденең бағытта созылыңқы композицияға ие және орталық салтанатты әрі бүйір бөліктерге бөлінген.

Қасбет жазықтығында тегіс сыланған беттер профильді тартпалармен, карниздермен, пилястрлармен, терезе жиектерін безендіретін наличниктермен және сәулеттік декордың басқа да элементтерімен үйлесім тапқан.

Ғимараттың негізгі көркемдік-композициялық элементі — салтанатты бағаналы портик. Ол капительдері жеңілдетілген ионикалық үлгіде орындалған, волюталармен безендірілген бірқатар жеке тұрған тегіс діңгекті бағандардан тұрады. Бағандар архитравтан, фризден және үстіңгі бөлігіндегі профильді карнизден тұратын антаблементті тіреп тұр.

Портик сопақша доға тәрізді пішіндегі фронтонмен аяқталады. Терезе ойықтары ырғақты әрі симметриялы орналасқан, бұл қасбеттің жалпы классикалық композициясына сәйкес келеді. Ғимараттың орталық бөлігіндегі жоғарғы қабат терезелері аркалы аяқталумен орындалған. Олар қасбеттің пластикалық көркемдік мәнерлілігінің маңызды элементі болып табылады және орталық фронтонның қисық сызықты аяқталуымен үйлесім тапқан.