Мемлекеттік архив - бұл адамдардың тағдыры мен елдің тарихы ондаған жылдар бойы өмір сүрген құжаттарда біріктірілген тыныш уақыт сақтаушысы. Ауданның қалыптасуы мен даму тарихын көрсететін құжаттарды сақтау, жергілікті қоғамның құжаттық жадын қамтамасыз ету мақсатында 1992 жылғы 19 ақпандағы №31-а-2 Көкпекті аудандық архивтік шаруашылық есебінің шешімі негізінде 1992 жылғы 15 ақпаннан бастап Көкпекті ауданының халық депутаттарының шешімі негізінде құрылған. 1992 жылғы 23 маусымдағы № 155 Көкпекті ауданының шаруашылық есебінің архиві негізінде жеке құрам бойынша Көкпекті ауданының мемлекеттік архиві болып өзгертілді. Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылғы 03 мамырындағы №3482 «Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық орналасуын одан әрі жетілдіру шаралары» Жарлығына сәйкес Семей облысы Шығыс Қазақстан облысының құрамына енді, сондықтан Палатцы мемлекеттік архиві Көкпекті ауданының мемлекеттік архивімен біріктірілді, оның орталығы Шығыс Қазақстан облысының Көкпекті ауылы болды. Шығыс Қазақстан облысы әкімдігінің 2012 жылғы 23 қаңтардағы №10 «Шығыс Қазақстан облысы Көкпекті ауданының мемлекеттік архиві» мемлекеттік мекемесі Шығыс Қазақстан облысы архивтер және құжаттама басқармасының "Көкпекті ауданының мемлекеттік архиві" коммуналдық мемлекеттік мекемесі болып қайта аталды. Шығыс Қазақстан облысы әкімдігінің 2013 жылғы 23 қыркүйектегі №250 "Шығыс Қазақстан облысы архив және құжаттама басқармасының коммуналдық мемлекеттік мекемелері мен коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорындарын қайта атау туралы" қаулысымен және «Шығыс Қазақстан облысы архивтер және құжаттама басқармасы" мемлекеттік мекемесін «Шығыс Қазақстан облысы мәдениет басқармасы» мемлекеттік мекемесіне қосылу жолымен қайта ұйымдастыруға байланысты Шығыс Қазақстан облысы архивтер және құжаттама басқармасының «Көкпекті ауданының мемлекеттік архиві» КММ Шығыс Қазақстан облысы мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының «Көкпекті ауданының мемлекеттік архиві» КММ болып өзгертілді. Шығыс Қазақстан облысы әкімдігінің 2020 жылғы 02 қарашадағы №388 «Шығыс Қазақстан облысы цифрландыру және архивтер басқармасының қарамағындағы ұйымдарды қайта атау туралы» қаулысымен Шығыс Қазақстан облысы мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының «Көкпекті ауданының мемлекеттік архиві» КММ Шығыс Қазақстан облысы цифрландыру және құжаттандыру басқармасының «Көкпекті ауданының мемлекеттік архиві» КММ болып қайта аталды. «Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрлысының кейбір мәселелері» туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы 03 2022 жылғы 15 шілдедегі № 8 қаулысы негізінде Шығыс Қазақсан облысы құрамынан Семей және Курчатов қалаларын, Абай, Аягөз, Бесқарағай, Бородулиха, Жарма, Көкпекті, Урджар аудандарын шығару жолымен және Семей қаласы әкімшілік орталығы болып Абай облысы және Абай облысының Ақсуат, Жаңасемей аудандары құрылды. 2022 жылғы 28 қыркүйекте тіркелген 991040002994 заңголицабині қайта тіркеу нұсқаулығына сәйкес, 2022 жылғы 10 қазаннан бастап Шығыс Қазақстан облысы цифрландыру және құжаттандыру басқармасының «Көкпекті ауданының мемлекеттік архиві» КММ атауы Абай облысының мәдениет, тілдерді дамыту және архив ісі басқармасының «Көкпекті ауданының мемлекеттік архиві» КММ өзгертілді. Жергілікті билік органдары мен мекемелердің дамуымен құжаттарды орталықтандырылған сақтау қажеттілігі туындады: 1. Аудан әкімдігінің және ведомстволық бағынысты ұйымдарының қызметі; 2. Ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуы; 3. Ауданның елді мекендерінің тарихы; 4. Аудан тұрғындарының тағдыры. Бұл келесі функцияларды орындайтын аудандық архив құруға негіз болды: - архив қорларын мемлекеттік органдардың, мекемелердің, ұйымдардың құжаттарымен, сондай-ақ жеке текті құжаттармен жинақтау; - белгіленген нормативтік талаптарды сақтай отырып, архивтік құжаттарды тұрақты және уақытша сақтауды қамтамасыз ету; - құжаттардың құндылығына сараптама жүргізу және сараптамалық-тексеру комиссияларының жұмысына қатысу; -архивтік құжаттардың мемлекеттік есебін жүргізу және ғылыми-анықтамалық аппаратты қалыптастыру; -заңнамада белгіленген тәртіппен архивтік құжаттарды пайдалану, азаматтар мен ұйымдардың әлеуметтік-құқықтық және тақырыптық сұраныстары бойынша архивтік анықтамалар, көшірмелер мен үзінді көшірмелер ұсыну; - архив ісін іс жүргізу мәселелері бойынша аудан ұйымдарына әдістемелік көмек көрсету; - аудан үшін тарихи маңызы бар жеке текті құжаттарды анықтау, қабылдау, есепке алу және сақтау; - Көкпекті ауданының тарихы мен архив ісін насихаттауға бағытталған көрмелерді, жарияланымдарды және өзге де іс-шараларды ұйымдастыру; - цифрлық технологияларды енгізу, архивтік құжаттарды цифрландыру және электрондық архивті қалыптастыру бойынша жұмыстар жүргізу. Архив жыл сайын "Көкпекті ауданының мемлекеттік архиві" КММ жинақтау көздерінің тізіміне кіретін ауданның мемлекеттік мекемелері мен ұйымдары; білім беру, медициналық және мәдени мекемелер және ауданның кәсіпорындары, шаруашылықтары; ардагерлердің, құрметті азаматтардың, белгілі жерлестер мен ақындардың жеке тектік құжаттармен толықтырылады. Архив Көкпекті тарихының маңызды көзі болып табылады және болашақ ұрпақ үшін мұраны сақтауда маңызды орын алады, өткен, қазіргі және болашақ ұрпақ арасындағы байланыс. 1992 жылы Көкпекті аудандық архивтың алғашқы тағайындалған директоры архивтың қалыптасуының бастауында тұрған Битин Нығмет Хайруллинович болды. Оның басшылығымен архив қорларын жинақтау басталып, құжаттарды қабылдау, есепке алу және сактау жұмыстары ұйымдастырылды. Кейінгі жылдары архивті Виктор Михайлович Тупицын басқарды. Бұл кезенде архив қызметі одан ары дамытылып, оның материалдық-техникалық базасы нығайа түсті, архивтік іс-қағаздармен және азаматтардан ұйымдардан түскен өтініштер мен жұмысты жақсартуға бағытталды. Қәзіргі уақытта 2013 жылдан архивті директор Алгазинова Калия Мауткановна басқарады. Заманауи кезеңі жұмыстың жаңа тәсілдерін енгізумен, мемлекеттік қызмет көрсету сапасын арттырумен, ақпараттық және цифрлық технологияларды бесенді пайдаланумен, сондай-ақ архивтік ақпаратқа қоғам мен ұйымдар үшін қолжетімділіктің кеңеюімен сипатталады. Архив құрамы архив құжаттарды жинау, есепке алу, сақтау және пайдалану жұмыстарын қамтамасыз ететін білікті мамандардан тұрады. Қазіргі уақытта архивта 13 қызметкер жұмыс істейді, оның ішінде бес архивист ( 4- жоғарғы білімді, 1- орта білімді, 3-жоғарғы санатты, 2 –екінші санатты). Көкпекті ауданының архивінің қалыптасуы мен дамыуна архив ардагерлері - Тупицын Виктор Михайлович, Уреспаева Раушан Солтанбековна айтарлықтай үлес қосты. «Көкпекті ауданының мемлекеттік архиві» КММ-де басқарушылық-әкімшілік сипаттағы құжаттар және жеке құрам бойынша құжаттардың 1992 жылдан бүгінгі күнге дейін 38 мыңнан астам сақтау бірлігі сақталуда. 2026 жылдың 1 қаңтарына «Көкпекті ауданының мемлекеттік архиві» КММ-де 142 қор бар, ол 38155 сақтау бірлігін құрайды. Соның ішінде басқарушылық-әкімшілік сипаттағы құжаттар (Көкпекті ауданының Әкім аппараты, Көкпекті ауданының мәслихаты, барлық селолық округі әкімдіктері), сол сияқты аудан көлеміндегі барлық мемлекеттік мекемелер (қаржы, білім беру, денсаулық сақтау, мәдениет бөлімдері, аудандық ауыл шаруашылық басқарамасы, салық инспекциясы, статистика т.б.) – 18096 сақтау бірлігі, жеке құрам бойынша (қабылдау және шығару туралы бұйрықтар, есептік шоттар, еңбекақыны есептеу бойынша тізімдемелер, жеке карточкалар) – 19468 сақтау бірлігі және жеке тектік топтамасының құжаттары (Ұлы Отан соғысына қатысушылардың, Кеңес Одағы батырларының, Социалистік Еңбек ардагерлерінің жеке тектегі құжаттары) – 591 сақтау бірлігі сақталуда. Мемлекеттік архивтің негізгі бағыттарының бірі - құжаттарды пайдалану. Архивтік құжаттарды пайдалану – ол құжаттарды көрмелер арқылы халыққа таныстыру, баспаға шығару, сұраныстарды орындау болып табылады. – Азаматтардың заңды құқығын қамтамасыз ету мақсатында соңғы жылдары республиканың азаматтарына, соның ішінде шетел азаматтарына архивтік құжаттар негізінде әлеуметтік-құқықтық сипатта архивтік анықтамалар беру бойынша мемлекеттік қызмет көрсетілуде және Қазақстан Республикасы және шетел мемлекеттері азаматтарынан, мемлекеттік және қоғамдық ұйымдардан, жеке және заңды тұлғалардан келіп түсетін сұраныстарды орындау бойынша жұмыс жүргізеді. Сұраныстар Ресей, Украина, Қырғызстан, Башқұртстан, Германия, Малайзия мемлекеттерінен де келіп түсуде. Архивтің мекен-жайы: Абай облысы, Көкпекті ауданы, Көкпекті ауылы, Аухадиев көшесі, 44 үй. Телефон: 8 (7234) 82-14-62, эл.пошта: arhif_kok@mail.ru Директор: Алғазинова Калия Маутқановна.