Оразалинов Сұлтан

(1941 –2021)

Әйгілі жазушы, аудармашы, драматург, телерадиожурналист, мемлекет және қоғам қайраткері Сұлтан Шәріпұлы – Семей облысы, Аякөз қаласының тумасы. Ол көп балалы отбасында дүниеге келіп, әкесінен ерте айырылған. 1964 жылы Қазақ университетінің филология факультетін бітірген соң, қызмет жолын ұлттық теледидардан бастады. Мұнда әдеби-драмалық хабарлар жазып, монографиялар дайындады, сондай-ақ «Асау арна», «Дөң асқан», «Жанартау», «Шалқар», «Айғайтас» атты хикаят-романдарын талдау арқылы әдебиетшілік дарын көрсетті.

Сұлтан Шәріпұлы – көп қырлы талант иесі. Ол қазақ халқының ұлттық ерекшеліктерін, ауыз әдебиетінің інжу-маржандарын зерттеуге арналған «Қиял мен өмірдің шындығы», «Тілсіз халық болмайды», «Ақиқаттың құқығы» сияқты кітаптар жазды. Сұлтанның төлтума туындыларының ішінде теледидар сахнасына арналған телепьесалар мен теленовеллалар айырықша. Аңызға құрылған «Кек» теленовелласы Махамбет ақынның рухына арналған.

Сонымен қатар, С. Оразалинов Мұхтар Әуезов шығармаларын экранға бейімдеп, «Шатқалаң», «Үйлену» теледрамаларын шығарды. Қазақ телевизиясында ол «Сұхбат», «Қымызхана», «Сахна», «Айтыс», «Кездесу» сияқты алғашқы циклдық хабарларды ұйымдастырып, жаңа эстетикалық кеңістіктер ашты.

Қаламгерлік қарымы эссе жанрында да көрініс тапты. Ғ.Мүсірепов туралы «Алыптардың ақырғы сардары», Ғабиден Мұстафин жайлы «Сарабдал», Ілияс Есенберлин жөнінде «Қайсар», Шыңғыс Айтматовқа арналған «Кемеңгер» атты эсселері – осы жанрдағы көрнекті туындылар.

1986 жылы республикалық өнер баспасына директор болып тағайындалып, Мәдениет қызметкері және Журналистер Одағы сыйлығының лауреаты атанды. Ол А. Хакимовтың, Н. Еременконың шығармаларын қазақ тіліне аударып, телепублицист, теледраматург, сыншы және аудармашы ретіндегі дарындылығын көрсетті. «Абай елінде» атты альбомы қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде жарық көрді. «Тіл тағдыры – ел тағдыры» кітабында тіл саясатына қатысты мақалалар мен сұхбаттар жинақталған. Ол 300-ге жуық әдеби сценарий мен 40 шақты ғылыми-зерттеу мақала авторы.

Сұлтан Шәріпұлы шет ел әдебиетінің озық үлгілерін қазақ теледидарына таныстыруда да үлгі көрсетті. А. Моруа әңгімесі бойынша «Райхан гүлі», «Өлім фабрикасы», Ж. Кассаль шығармасы бойынша «Тұтқын» телепьесалары қазақ теледидарының алтын қорына енді.

2021 жылы белгілі жазушы, журналист Сұлтан Оразалин 80 жасында дүние салды.

Сұлтан Шәріпұлы Оразалин – қазақ руханиятының бірнеше саласын қатар өркендеткен сирек дарын иесі. Ол ұлттық телевизияның қалыптасу кезеңінде көркемдік ойлау жүйесін жаңартып, тележурналистика мен теледраматургияны әдебиет деңгейіне көтерген тұлға ретінде бағаланады. Қаламгер шығармашылығында тіл тағдыры, ұлт болмысы, тарихи жады, рухани сабақтастық мәселелері әрдайым басты орын алды.

Қоғам қайраткері ретінде Сұлтан Оразалин мәдениет пен тіл саясатына белсене араласып, ана тілінің мәртебесін көтеру жолында табанды еңбек етті. Оның публицистикалық еңбектері мен эсселері қазақ зиялыларының рухани портретін жасап, тұтас бір дәуірдің көркем шежіресіне айналды.

Жазушының шығармалары мен телетуындылары ұлттық өнердің алтын қорына еніп, кейінгі буынға өнеге болып келеді. Сұлтан Шәріпұлының сан қырлы мұрасы – қазақ әдебиеті мен тележурналистикасының дамуына өлшеусіз үлес қосқан құнды рухани қазына.