Омарбаева Дәмеш

Айтыскер ақын Дәмеш Серікбайқызы Омарбаева 1950 жылы 27 наурызда Абай облысының Тарбағатай ауданы, Қамысты ауылында дүниеге келді. Семейдің Н.К.Крупская атындағы мұғалімдер институтының қазақ тілі мен әдебиеті факультетін бітірген. Болашақ айтыскер қабілетін жастайынан танытқан, бұл жолда қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Қанипа Бітібаева ерекше ықпал еткен.

20 жыл бойы Жарма ауданы, Қапанбұлақ ауылындағы Тұрлықан Хасенұлы атындағы орта мектепте мұғалімдік қызмет атқарған. 1985 жылдан бері Семей өңірінде айтыс өнерінің дамуына белсене араласты. Ол республикалық және облыстық айтыстардың жүлдегері: 1985–1987 жылдары республикалық айтыстарда 1-орын, 1989 жылы облыстық «Наурыз» айтысында 1-орын, Өскемендегі Сәрсен Аманжоловқа арналған республикалық айтыстың бас жүлдегері болды. 1990 жылы Алматыдағы 3-республикалық Наурыз айтысында, Жаркенттегі аймақтық айтыста 1-орын жеңіп алды, 1991 жылы Қабанбай батырдың 300 жылдығына арналған республикалық айтыста 2-орын алды.

1993 жылы Алматыдағы Ұлы үш биге арналған айтыста арнайы жүлде иеленді, 1995 жылы Абайдың 150 жылдық мерейтойына арналған айтыста жүлдегер атанды. 1996 жылы Семей қаласында «Халықтық» ақындар орталығын ашты.

Дәмеш Омарбаева республикалық және өңірлік айтыстарда талай шәкірт тәрбиелеп, олардың өнерге бет бұруына жол нұсқап келеді. Бүгінде ол «Айтыс және жазба ақындары орталығының» жетекшісі, қалалық Мәдениет орталығында тәлімгер ұстаз болып қызмет атқарады. Оның шәкірттері арасында Ринат Зайытов, Сара Тоқтамысова, Қарлығаш Әубәкірова, Әсем Жұмағазина, Дина Базылова, Нұржан Өмірбаев, Жалғас Зейнуллаев, Жасұлан Тәжиевтер бар.

Ақындық өнер мен мәдениетті дамытудағы еңбегі үшін Д. Омарбаева 2006 жылы Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері атағын алды. 2007 жылы Республикалық «Аламан» айтысында «Ең үздік бапкер-ұстаз» атағын жеңіп алды. 2004 жылы ҚР Білім министрлігінің грамотасымен, 2002 жылы Президент Н.Ә. Назарбаевтың алғыс хатына ие болды. 2011 жылы «Бірлік» алтын медалін алды.

Дәмеш Омарбаева айтыс өнеріндегі өзіндік мектебі мен қолтаңбасы бар, суырыпсалмалық пен терең мазмұнды шебер ұштастыра білген ақын. Оның айтыстарында елдік мүдде, ұлттық құндылық, ана тілі, жер тағдыры, әйел-ананың қоғамдағы орны сияқты өзекті тақырыптар кеңінен көрініс табады. Ақынның сөз саптауы өткір, ойы нық, қарсыласқа құрмет пен уәжді жауап қатар өріледі.

Ұстаз ретінде ол шәкірттеріне тек айтыс техникасын ғана емес, сахна мәдениетін, сөз әдебін, ұлттық рухты бойға сіңіруді басты қағида етіп келеді. Дәмеш Омарбаева айтыс арқылы жас ұрпақты тәрбиелеу ісіне ерекше мән беріп, дәстүрлі өнердің үзілмеуіне зор үлес қосып жүрген тұлға. Оның еңбегі Семей өңіріндегі айтыс мектебінің қалыптасуы мен дамуына тікелей ықпал етті.

Бүгінде Дәмеш Серікбайқызы – айтыс өнерінің тарихы мен тағылымын кейінгі буынға аманаттап келе жатқан беделді ақын, тәжірибелі ұстаз, қазақ мәдениетінің жанашыры ретінде ел құрметіне бөленген қайраткер.