Руханият әлемі | Ruhaniatalemi.kz

Kul-Mukhammed Mukhtar Abraruly

Құл-Мұхаммед Мұхтар Абрарұлы

Құл-Мұхаммед Мұхтар Абрарұлы (12.12.1960) – көрнекті тарихшы, мемлекет және қоғам қайраткері, Қазақстанның гуманитарлық ғылымдарының дамуына елеулі үлес қосқан тұлға. Ол отандық тарих ғылымында, әсіресе қазақ мемлекеттілігі, ұлттық сана, саяси элита және тәуелсіздік кезеңінің тарихын зерттеу бағыттарында танымал.

Мұхтар Құл-Мұхаммед 1960 жылы Қытайдың Шәуешек қаласында дүниеге келген. 1961 жылы Құл-Мұхаммед әулеті тарихи Отаны – Қазақстанға, Семей облысы Мақаншы ауданының Мақаншы ауылына оралды. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін тәмамдап, тарих ғылымы саласында жоғары білім алды. Ғылыми ізденістерін жалғастырып, тарих ғылымдарының кандидаты, кейін докторы ғылыми дәрежесін қорғады. Оның ғылыми еңбектері Қазақстанның ХХ ғасырдағы қоғамдық-саяси тарихын, ұлттық интеллигенцияның рөлін, тәуелсіз Қазақстанның қалыптасу кезеңдерін терең талдаумен ерекшеленеді.

Тарихшы ретінде Мұхтар Құл-Мұхаммед қазақ халқының тарихи жады, мемлекеттілік дәстүрі, ұлттық идеология мәселелеріне айрықша назар аударды. Ол тарихи тұлғалардың қызметін заманауи методология тұрғысынан бағалап, отандық тарих ғылымын саясаттан арылтып, деректік негізде жазудың маңызын үнемі көтеріп келеді. Ғалымның мақалалары мен монографиялары ғылыми қауымдастықта кеңінен қолданылады.

Мұхтар Құл-Мұхаммед ұзақ жылдар бойы мемлекеттік қызметтер атқарып, білім, ғылым және мәдениет салаларын басқарды. Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрі ретінде ұлттық тарихты насихаттау, тарихи-мәдени мұраны қорғау, архив және музей ісін дамыту бағытында маңызды бастамалар көтерді. Бұл қызметтері оның тарихшы ретіндегі ғылыми көзқарасымен тығыз байланысты болды.

Сонымен қатар ол Қазақстан Республикасының Парламенті Мәжілісінің төрағасы қызметін атқарып, ұлттық саясат, тарихи сана, рухани жаңғыру мәселелерін заңнамалық деңгейде көтеруге үлес қосты. Ғалым-тарихшы ретінде ол тарихтың қоғамды біріктіруші күш екенін, өткенді тану болашақты қалыптастырудың негізі екенін үнемі атап өтеді.

М. Құл-Мұхаммед – тек мемлекет қайраткері ғана емес, қазақ тарих ғылымының дамуына өзіндік қолтаңбасын қалдырған зерттеуші-тарихшы. Оның еңбектері мен қоғамдық қызметі ұлттық тарихи сананы жаңғыртуға бағытталған.